Szukaj w serwisie
O nas Administracja Pracownie Kliniki Poradnie specjalistyczne KLINIKA ZDROWEGO SERCA Wydarzenia Konferencje Wydawnictwo Biblioteka Fundacje Stowarzyszenia
Aktualności Kronika SCCS Wyróżnienia Akredytacja ISO Ankiety Opinie Pressroom Galeria Konkursy Praca Przetargi Dojazd Kontakt

GOSPODARKA TŁUSZCZOWA Mgr Elżbieta Gałązka-Herczakowska






Strategia diagnostyczna

1. Diagnostyka podstawowa:

· Triglicerydy
· Cholesterol całkowity.

Zalecenie oznaczania u osób powyżej 20 r.ż. co 5 lat tak długo jak wyniki są w granicach wartości prawidłowych.

2. Diagnostyka dalsza
·Frakcje lipoproteinowe- oznaczać należy wtedy, gdy stężenie cholesterolu całkowitego sięga wartości powyżej 240 mg/dl lub mieści się w granicach 200-240 mg/dl przy innym czynniku ryzyka dla układu sercowo-naczyniowego.
·Lipoproteina(a)-służy do oceny ryzyka choroby wieńcowej jako dodatkowy czynnik ryzyka.
Badanie rodzin ( w celu stwierdzenia postaci rodzinnych)-oznaczać należy: triglicerydy, cholesterol, frakcje lipoproteinowe LDL i HDL

3.Diagnostyka specjalistyczna ( przeprowadzana tylko w ośrodkach specjalistycznych).
· Diagnostyka enzymatyczna, np. lipaza lipoproteinowa.
· Molekularna analiza defektów za pomocą PCR np. ApoB-100, ApoE.
· Oznaczanie apolipoprotein.
Omówię ogólnie główne parametry gospodarki lipidowej wszystkim dobrze znane chociażby z własnych wyników badań krwi.
Triglicerydy i Cholesterol tworzą podstawę oceny gospodarki tłuszczowej.
Hiperlipidemie (podwyższone wartości tłuszczów w krwi ) są związane z podwyższonym ryzykiem miażdżycy, jednak wpływ triglicerydów jest sporny.

Triglicerydy
Inaczej Trójglicerydy ( tłuszcze obojętne ). Zawarte w spożywanym tłuszczu wchłaniane są w jelicie i dostają się jako chylomikrony do krwi.
Syntetyzowane endogennie w wątrobie triglicerydy dostają się jako VLDL do krwi.
Materiał do badania:
Najczęściej surowica. Badany przed pobraniem krwi nie spożywa posiłku
przez 12-14 godzin, a 24 godziny pozostaje bez nadmiernego spożycia kalorii, alkoholu oraz bez dużego wysiłku fizycznego.

Wartości prawidłowe:
Jednostka tradycyjna Jednostka SI
< 200 mg/dl < 2,3 mmol/l

przeliczenie jednostek: mg/dl X 0,0114 = mmol/l
mmol/l X 88,55 = mg/dl

Wartości podwyższone:
· Pierwotne hipertriglicerydemie ( o podłożu genetycznym)
· Wtórne hipertriglicerydemie ( o podłożu innych chorób)
- Choroby podstawowe: cukrzyca, przewlekła niewydolność nerek, zespół nerczycowy, dna moczanowa, zapalenie trzustki, niedoczynność tarczycy
· Ciąża
· Skłonność: otyłość, nadużywanie alkoholu, odżywianie się węglowodanami
· Leki: blokery receptorów beta, tiazydy, glikokortykoidy, doustne środki antykoncepcyjne

Cholesterol całkowity

Cholesterol jest nie tylko dostarczany z pożywieniem, ale również syntetyzowany endogennie w ścianach jelita i wątrobie. Stanowi najważniejszy składnik do syntezy błon komórkowych i hormonów steroidowych.
Podwyższony poziom cholesterolu w krwi (hipercholesterolemia) jest uważana za ważny czynnik ryzyka choroby wieńcowej.

Materiał do badania:
Najczęściej surowica. Badany pozostaje 12-14 godzin na czczo przed badaniem. I podobnie jak w przypadku triglicerydów 24 godziny przed pobraniem krwi nie powinien wykonywać ciężkiej pracy fizycznej, nie powinien spożywać posiłków nadmiernie kalorycznych oraz pić alkoholu.


Wartości prawidłowe:
Wiek Jednostki tradycyjne Jednostki SI
> 40 r.ż. < 240 mg/dl < 6,2 mmol/l
30-40 r.ż. < 220 mg/dl < 5,7 mmol/l
< 20 r.ż. < 200 mg/dl < 5,2 mmol/l

przeliczenie jednostek: mg/dl X 0,026 = mmol/l
mmol/l X 38,7 = mg/dl
Interpretacja wyników:
Wartości podwyższone
· Pierwotna hipercholesterolemia
· Wtórne hipercholesterolemie
- Choroby podstawowe: przewlekła niewydolność nerek, zespół nerczycowy,
przewlekłe choroby wątroby i dróg żółciowych, niedoczynność tarczycy, cukrzy ca (źle wyrównana)
- Leki: doustne środki antykoncepcyjne, glikokortykoidy, leki moczopędne
- Złe nawyki żywieniowe: nadmierna podaż tłuszczów zwierzęcych, mięsa,
jaj( również w makaronach).

Frakcje lipoprotein
Lipoproteiny to cząsteczki zawierające tłuszcze i białka i służą do transportu triglicerydów i cholesterolu we krwi.
Zwykle wyróznia się następujące frakcje:

·Chylomikrony : bogate w triglicerydy. Zawierają wchłonięte w jelicie triglicerydy z pokarmu. Chylomikrony mogą być stwierdzone jedynie wzrokowo ( mleczne zmętnienie surowicy krwi )
·Lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości ( VLDL ). Bogate w triglicerydy. Zawierają triglicerydy endogenne-syntetyzowane w wątrobie.
·Lipoproteiny o niskiej gęstości ( LDL ).Bogate w cholesterol. Ta frakcja jest szczególnie miażdżycorodna ( aterogenna ).
·Lipoproteiny o wysokiej gęstości ( HDL ).Bogate w białko .Ta frakcja działa ochronnie na serce bo przeciwdziała miażdżycy.

Z punktu widzenia praktyki diagnostycznej najważniejsze do oceny ryzyka choroby wieńcowej i kontroli jej leczenia są frakcje cholesterolu LDL i HDL.
Bogate w triglicerydy chylomikrony i VLDL są oznaczane pośrednio przy ocenie triglicerydów.


Cholesterol LDL i HDL
Kiedy są wskazania do oznaczania tych frakcji?
Wskazania są zawsze przy:

Ocenie ryzyka miażdzycy
- przy cholesterolu całkowitym > 240 mg/dl
- przy cholesterolu całkowitym > 200 mg/dl i co najmniej jednym z innych czynników ryzyka ( takich jak: nadcisnienie tetnicze,palenie tytoniu,cukrzyca, zawał serca w młodym wieku w rodzinie, nadwaga, niedobór aktywności fizycznej, mężczyźni po 45 r.ż., kobiety po menopauzie).
Kontrola leczenia hipolipemicznego (dietetycznego, farmakologicznego).

Materiał do badania
Taki sam jak w przypadku cholesterolu całkowitego.

Wartości prawidłowe:

Ryzyko choroby Cholesterol LDL Cholesterol HDL
wieńcowej jednostka jedn. SI Jednostka Jedn.SI
tradycyjna tradycyjna
Kobiety
normalne <160 mg/dl <4,2 mmol/l >65 mg/dl >1,7 mmol/l
podwyższone >180 mg/dl >4,7 mmol/l <45 mg/dl <1,2 mmol/l

Mężczyźni
normalne <160 mg/dl <4,2 mmol/l >55 mg/dl >1,5 mmol/l
podwyższone >180 mg/dl >4,7 mmol/l <35 mg/dl <0,9 mmol/l

Elżbieta GalązkaHerczakowska

Mgr Elżbieta Gałązka-Herczakowska jest kierownikiem
Laboratorium Analitycznego Śląskiego Centrum Chorób Serca
/\
SCCS na Facebook'u

Fundacja Śląskiego Centrum Chorób serca

KRS 0000219230



Podaruj 1% Podatku

Dziękujemy za pomoc
Chorym i naszemu Szpitalowi