Szukaj w serwisie
O nas Administracja Pracownie Kliniki Poradnie specjalistyczne KLINIKA ZDROWEGO SERCA Wydarzenia Konferencje Wydawnictwo Biblioteka Fundacje Stowarzyszenia
Aktualności Kronika SCCS Wyróżnienia Akredytacja ISO Ankiety Opinie Pressroom Galeria Konkursy Praca Przetargi Dojazd Kontakt

dr Danuta Czekałowska - Cekańska - Choroby serca w okresie ciąży i porodu

Choroby serca występują u około 1% ciężarnych . Kiedyś były to głównie wady nabyte związane z chorobą reumatyczną . Jednak od około 20 lat , wobec możliwości zapobiegania i leczenia jej (antybiotyki ) , zachorowalność znacznie zmalała ; nadal natomiast utrzymuje się poziom wrodzonych wad serca. Ich liczba też ulega zmniejszeniu dzięki rozwiniętej kardiochirurgii.
W okresie ciąży może też wystąpić choroba wieńcowa , stany przedzawałowe i inne . Wymaga to specjalnego diagnozowania przed ciążą a także odpowiedniego prowadzenia ciąży i porodu.

W przebiegu ciąży prawidłowej w pierwszym trymestrze przyspiesza się tętno pacjentki ciężarnej o 10-15 uderzeń na minutę ( z 70-85 uderzeń / min ) . Wzrasta systematycznie pojemność minutowa serca , aż do 30 tyg. ciąży o 30 –80% ( z 3,5 l/min – 6,0l/min ) . Do macicy trafia 17% tej pojemności . Zwiększa się też całkowita objętość krwi o 40-50% , a szczególnie osocza , w mniejszym stopniu krwinek czerwonych , stąd też spadek hematokrytu . Pojemność minutowa serca rośnie szczególnie w trakcie porodu oraz po porodzie w związku z powrotem do krążenia tej krwi , która przedtem była kierowana do macicy , teraz obkurczonej . Ból porodowy powoduje tachykardię . Wzrasta też objętość wyrzutowa a spada częstość pracy serca. U matek ze zmianami w sercu tolerancja tych wahań jest dużo gorsza.

Nawet u zdrowych ciężarnych obserwuje się objawy typowe dla niewydolności krążenia, jak duszność, łatwe męczenie się , obrzęki kończyn dolnych . Często stwierdza się też szmer skurczowy.

Jednakże dodatkowej ( poza rutynową ) oceny przez kardiologa wymagają takie objawy duszność ograniczająca wysiłek fizyczny , omdlenia po wysiłku , napadowa duszność nocna ,krwioplucie , tętno powyżej 100 uderzeń/min lub poniżej 40-60 uderzeń/min , zaburzenia rytmu serca , szmer skurczowy , sinica , palce pałeczkowate.

W diagnozowaniu , oprócz badania fizykalnego , wykonuje się EKG , rtg klatki piersiowej ( z ochroną macicy ) , badania gazometryczne , echokardiografię i monitorowanie przez 24 godziny zaburzeń rytmu serca ( metoda Holtera )
Najbardziej przydatna w rokowaniu i diagnostyce jest klasyfikacja kliniczna według New York Heart Assotiation (NYHA).

I stopień – choroba serca występująca bez objawów – ciężarna wykazuje normalną aktywność fizyczną, lekarz podczas badania wykrywa zmiany w krążeniu
II stopień – choroba serca z niewielkim ograniczeniem aktywności fizycznej – ciężarna nieco łatwiejsię męczy , ma przyspieszone tętno i duszność przy zwykłej aktywności fizycznej.
III stopień – choroba serca ze średnim i znaczącym ograniczeniem aktywności fizycznej – kobieta wyraźnie męczy się nawet przy lżejszej pracy. Podaje silne zmęczenie i przyspieszenie tętna , duszność , bóle anginowe ( angina pectoris ) przy mniejszej niż zwykle aktywności fizycznej.
IV stopień – choroba serca , podczas której nawet drobny wysiłek sprawia trudności i wywołuje objawy nawet w pozycji leżącej , bez jakiejkolwiek aktywności fizycznej.

Uważa się , że rokowania w czasie ciąży i porodu w stopniach I i II są dobre , natomiast w III i IV ciąża jest przeciwwskazaniem . Ewentualnie w III stopniu ciąża i poród może się skończyć pomyślnie , jeśli ciężarna będzie szczególnie dokładnie prowadzona.

Ustalono również ryzyko dla poszczególnych wad serca , które niekiedy okazują się bardzo duże do 55% śmiertelności matek . Przeciwwskazaniem do zajścia w ciążę jest zwężenie zastawki dwudzielnej poniżej 1,5 cm z zaburzeniami rytmu . Niedomykalność zastawki dwudzielnej z komorą powyżej 5 cm średnicy i migotaniem , pierwotne nadciśnienie płucne , tętniak rozwarstwiający aorty , sinicze wady serca nawet po operacji , jeśli hematokryt jest poniżej 60% , a nasycenie tlenem poniżej 60% , niewydolność hemodynamiczna III lub IV stopnia wg NYHA , ciężkie zaburzenia rytmu serca połączone z chorobą organiczną serca , ostre stany zapalne mięśnia sercowego , osierdzia i wsierdzia , blok przedsionkowo-komorowy bez rozrusznika , świeżo przebyte zatory naczyniowe , ostra gorączka reumatyczna, tętniak aorty , kardiomyopatia, świeży zawał mięśnia sercowego , czy serce u kobiet garbatych.

Dużą grupę stanowią ciężarne z protezą zastawkową nawet jeśli wada jest skompensowana, a także niekiedy z przeszczepionym sercem . Z dużym ryzykiem śmierci należy liczyć się u ciężarnych z nadciśnieniem płucnym , z zespołem Eisenmengera , zespołem Morfana ,zastoinową niedomykalnością zastawki dwudzielnej oraz rozszerzeniem pnia aorty.
We wszystkich ciężkich wadach należy liczyć się z progresją procesu chorobowego i znacznym pogorszeniem stanu zdrowia.

Przy tych schorzeniach wzmaga się częstość występowania nadciśnienia spowodowanego ciążą , daje to do 15% poronień , porodów przedwczesnych , wad rozwojowych oraz niskiej wagi urodzeniowej.

Wszystkie te schorzenia wymagają wnikliwej analizy kardiologicznej lub leczenia przed planowaną ciążą , poradnictwa antykoncepcyjnego oraz dokładnego leczenia w trakcie ciąży , porodu i połogu . Zespół leczący to kardiolog , położnik , genetyk i dietetyk . Lekarz powinien objaśnić niebezpieczeństwo związane z ciążą grożące zarówno matce jak i płodowi.
Należy wyeliminować zbędny wysiłek fizyczny i napięcie psychiczne . Obowiązuje profilaktyka wszelkich zakażeń również w jamie ustnej . Jeśli infekcja nastąpiła musi być natychmiast leczona .
Obowiązuje dieta z ograniczeniem płynów i soki . W przypadku zagęszczenia krwi podaje się heparynę. Ciężarna powinna być chroniona przed stresem , potrzebuje 10-cio godzinnego snu , polegiwania , zmiany i ograniczenia zajęć domowych.

W diecie 2200 kalorii bardzo ważne jest białko i żelazo . W pożywieniu , oprócz soli , nie wolno pić kawy , a w przypadku stosowania heparyny , należy unikać witaminy K . Ciężarna z chorobą serca zgłasza się do lekarza co 2 tygodnie w I połowie ciąży i co tydzień w II połowie . Często wykonuje się USG oceniające stan płodu . Ciężarną należy przyjąć do porodu przed wyznaczonym terminem porodu. Należy ograniczyć ból porodowy , często stosuje się znieczulenie nadoponowe , aby obniżyć stres bólowy . Konieczne jest stałe natlenienie , stałe EKG w trakcie porodu albo monitorowanie hemodynamiczne .

Przy wszczepionych zastawkach zaprzestaje się stosowanie heparyny na okres porodu i 6-12 tygodni po porodzie . Ryzyko krwotoku po porodzie jest większe . W czasie porodu podaje się antybiotyki w celu uniknięcia infekcji bakteryjnych . Nie podaje się środków obkurczających w celu obkurczenia mięśnia macicy podczas krwawienia po porodzie z dróg rodnych . Wzrasta ryzyko obrzęku płuc . W połogu może wystąpić kardiomyopatia połogowa . W połogu zaleca się Antykoncepcję ( metody naturalne, doustne środki progesteronowe lub kształtki zakładane zawsze w osłonie antybiotykowej ) . Nie stosuje się antykoagulantów. Cerazette – (nowy, bardzo dobry środek antykoncepcyjny), podaje się podczas laktacji oraz w okresie połogowym.

Danuta Czekałowska – Cekańska

Dr D. Czekałowska-Czekańska jest lekarzem-ginekologiem

/\
SCCS na Facebook'u

Fundacja Śląskiego Centrum Chorób serca

KRS 0000219230



Podaruj 1% Podatku

Dziękujemy za pomoc
Chorym i naszemu Szpitalowi